Son dönemde gündelik hayatta çok daha yaygın biçimde kullanılmaya başlanan yapay zekâ teknolojileri hızla gelişmeye devam ediyor. Neredeyse her gün bu alanda dikkat çekici bir gelişme yaşanırken, önemli eşikler de bir bir aşılıyor. “AI Günlükleri” serimizde, önümüzdeki dönemde dünyadaki hayatı kayda değer ölçüde değiştirme potansiyeline sahip olan bu teknolojik devrimin gelişimini düzenli olarak kayıt altına almaya devam ediyoruz.
Yapay Zekâ Dünyasında Bu Hafta Neler Yaşandı?
Her zaman olduğu gibi bu hafta da yeni yapay zekâ araçları hayatımıza girerken, GPT ve Gemini gibi popüler modeller konusunda da yeni gelişmeler yaşandı. Bu hafta yapay zekâ dünyasına damga vuran gelişme ise Google’ın geliştirdiği TurboQuant oldu. İşte yapay zekâ dünyasında bu haftanın öne çıkan gelişmeleri:
Google’ın geliştirdiği TurboQuant haftaya damga vurdu
Google, yapay zeka modellerinin en büyük darboğazlarından biri olan bellek tüketimi ve işlem maliyetini kökten değiştirebilecek TurboQuant isimli yeni sıkıştırma algoritmasını duyurdu. TurboQuant, başta GPT ve Gemini gibi büyük dil modelleri olmak üzere modern AI sistemlerini çok daha küçük, hızlı ve verimli hâle getirmeyi hedefliyor. Yapay zekâ şirketlerinin donanım ihtiyacını kayda değer ölçüde düşürebilecek bu heyecan verici sıkıştırma algoritması, sektörde büyük yankı uyandırdı. Öyle ki TurboQuant’ın duyurulmasının hemen ardından Micron, SK Hynix, Samsung gibi bellek üreticilerinin hisseleri düşmeye başladı.
TurboQuant nasıl çalışıyor?
TurboQuant iki aşamalı bir süreçten oluşuyor. İlk adımda “PolarQuant” adı verilen bir sistem devreye giriyor. Normalde yapay zeka vektörleri XYZ (kartezyen) koordinatlarıyla ifade edilirken, PolarQuant bunları kutupsal koordinatlara dönüştürüyor. Böylece her vektör yalnızca iki bilgiyle temsil ediliyor: yarıçap (verinin gücü) ve açı (verinin anlam yönü). Google bunu şöyle örneklendiriyor: Geleneksel yöntem “3 blok doğuya, 4 blok kuzeye git” demek gibiyken, yeni yöntem “37 derece açıyla 5 blok git” şeklinde daha kısa ve verimli bir ifade sunuyor. Bu da hem veri boyutunu küçültüyor hem de hesaplama yükünü azaltıyor.
Yapay zekânın sebep olduğu donanım krizi giderek büyüyor
Google Turboquant özellikle bellek tarafında oluşan darboğazı gidermek için umut vadediyor olsa da en azından şu an için yapay zekâya bağlı donanım krizi devam ediyor. Üstelik bu kriz artık işlemcilere de sıçramış durumda. Sektör kaynaklarına göre Intel ve AMD, artan talep karşısında yeterli CPU arzı sağlayamıyor. Paylaşılan detaylara göre özellikle DRAM ve NAND tarafında yaşanan fiyat artışlarının ardından CPU tarafında da benzer bir tablo oluşmaya başladı. Sistem üreticileri, maliyetlerin yüzde 10 ila 15 arasında artabileceğini belirtiyor. Diğer yandan bellek tarafındaki kriz giderek derinleşiyor. DDR4 fiyatları son bir yılda 8.8 kat artmış durumda. Halen DDR4 bellek kullanan mobil cihaz, dijital kamera ya da TV üreticileri şu anda zor durumda ve bir çıkış yolu da yok. Bazı üreticiler DDR3 bellek seçeneğini gündeme aldı ancak yine üretim ve bant problemi en büyük engel olarak görünüyor.
Google Search Live Türkiye’de kullanıma açıldı
İlk olarak Temmuz 2025’te kullanıma sunulan Google Search Live, kullanıcıların gerçek zamanlı yardım almak için telefon kameralarını nesnelere doğrultmalarına olanak tanıyarak, kamera görüntüsünden gelen görsel bağlamı temel alan karşılıklı konuşmalar sağlıyor.
İlk aşamada sadece ABD ve Hindistan’da kullanılabilen Search Live, bu hafta globale açılmasıyla birlikte Türkiye’ye de geldi. Özelliği kullanmak için Android veya iOS’taki Google uygulamasını açmanız ve Arama çubuğunun altındaki Live simgesine (çubuklar) dokunmanız gerekiyor. Buradan, sesli yanıt almak için yüksek sesle bir soru sorabilir, ardından sorularla konuşmaya devam edebilirsiniz.
Konuşması ve mimikleriyle insanı fazlasıyla andıran robot, dikkat çekmeyi başardı
Shouxing Technology’nin kurucusu Yuhang Hu’nun bu hafta prototipini gösterdiği insansı robot Origin F1, sosyal medyada geniş yankı uyandırdı. Origin F1, duygularını mimiklerle yansıtma konusunda oldukça etkileyici bir performans sergiliyor.
Robotun yüzünde kullanılan sentetik deri ve mikro aktüatör sistemi, insan yüzündeki kas sistemine benzer bir yapıda çalışıyor. Bu aktüatörler yüksek serbestlik derecesine sahip bir yapı içinde birlikte çalışarak yüzeyde milimetrik gerilme ve gevşemeler oluşturuyor. Böylece gülümseme, kaş kaldırma ya da göz kırpma gibi ifadeler tek bir animasyon olarak değil, gerçek bir yüz kas sistemi gibi parça parça üretiliyor. Tabii bu sadece donanım katmanı. Bu donanımın altında robot, Omni AI olarak adlandırılan çok modlu bir yapay zekâ altyapısıyla entegre şekilde çalışıyor. Bu sistem; kameralar aracılığıyla görsel veriyi, mikrofonlarla ses verisini ve dil modeli üzerinden semantik (anlamsal) içeriği aynı anda işleyebiliyor. Elde edilen bu veriler tek bir karar mekanizmasında birleştirilerek hem robotun ne söyleyeceği hem de bunu hangi yüz ifadesiyle destekleyeceği belirleniyor.
OpenAI, Sora konusunda geri adım attı; Uygulama kapatılıyor
OpenAI’ın ilk çıktığı dönemde epey ses getiren video üretme aracı Sora, bu hafta sürpriz bir kararla kullanıcılara veda etti. Sora ekibi, uygulamanın kapatılacağını duyurdu. Net bir açıklama olmaması Sora video üretim aracının komple kapatılacağına dair dedikoduların yayılmasına neden oldu. Bazı kaynaklar ChatGPT, Codex ve tarayıcı araçlarının tek bir süper uygulama haline getirileceğinden dolayı Sora uygulamasının kapanacağı ve bu uygulamaya entegre edileceğini belirtiyor. Ancak bu konu hâlân netlik kazanmış değil. xAI, Grok’a Beceriler özelliği getiriyor: Yapay zekâda yeni aşama
xAI tarafından geliştirilen Grok sohbet botu için “Grok Beceriler özelliği” olarak adlandırılan yeni bir sistemin geliştirildiği ortaya çıktı. Yakın bir zamanda Grok’un web arayüzünde tespit edilen kod referanslarına göre, bu özellik kullanıcıların belirli görevleri otomatikleştirmesine olanak tanıyacak. Web araştırması, içerik üretimi ve veri analizi gibi tekrarlayan iş akışları için özelleştirilebilir komut setleri oluşturulabilecek. Alibaba’dan yapay zekâ için yeni nesil çip: XuanTie C950
Alibaba’nın araştırma kolu Damo Academy tarafından tanıtılan XuanTie C950, özellikle bulut bilişim ve yapay zekâ çıkarım (inference) süreçleri için optimize edilmiş bir merkezi işlem birimi (CPU) olarak öne çıkıyor. Inference odaklı çipler, kullanıcıların taleplerine anlık yanıt verebilen sistemlerin temelini oluşturuyor. XuanTie C950’nin dikkat çeken özelliklerinden biri, kullanıcıların kendi ihtiyaçlarına göre özelleştirebileceği esnek bir mimari sunması. Bu çip, açık kaynaklı bir işlemci mimarisi olan RISC-V üzerine inşa edildi. RISC-V, lisans maliyetlerinin düşük olması ve özelleştirmeye açık yapısı sayesinde son yıllarda özellikle Çin’de giderek daha fazla ilgi görüyor.
Bu Hafta Çıkan Yapay Zekâ Araçları
Sesli videolar üretebilen daVinci-MagiHuman, ürettiği etkileyici videolarla dikkat çekmeyi başardı. Açık kaynak kodlu model, altı farklı dilde video üretebiliyor.
Google, metin girdilerinden şarkılar üreten yapay zeka modeli Lyria’nın yeni sürümü olan Lyria 3 Pro’yu tanıttı.
Claude Code ve Claude Cowork, artık kullanıcıların bilgisayarında doğrudan görevler gerçekleştirebiliyor; kullanıcı bilgisayarında dosyaları açabiliyor, tarayıcı ve geliştirici araçlarını kullanabiliyor.
PrismAudio, videoları analiz edip ekrandaki görüntüye uygun sesler ekliyor.
RealRestorer, yapay zekâ yardımıyla eski ya da hasar görmüş fotoğrafları daha net ve temiz hâle getirebiliyor.
Yapay Zekâ Dünyasından Kısa Kısa
- Google, Gemini için yeni veri taşıma özellikleri duyurdu. Kullanıcılar artık diğer yapay zekâ uygulamalarındaki sohbet geçmişlerini ve kişisel verilerini Gemini’a aktarabilecek.
- Meta CEO’su Mark Zuckerberg, şirketin yönetimini hızlandırmak ve karar alma süreçlerini otomatikleştirmek için kendi AI CEO’sunu geliştiriyor.
- Apple, yapay zekâ yarışında geride kalmaya başlayınca Siri‘yi üçüncü taraflara açıyor. iOS 27 güncellemesi ile birlikte üçüncü taraf yapay zekâ modelleri Siri platformuna entegre olabilecek.
- Apple, diğer yandan yapay zekâ kodlama uygulamalarını ise engelliyor. Birkaç tıklama ile telefonunuzda uygulama geliştirebileceğiniz ve hatta test edebileceğiniz yapay zekâ geliştirme ortamları App Store tarafından tamamen kaldırılabilir.
- OpenAI, yapay zekâları için füzyon enerjisi satın alacak. Sam Altman destekli Helion, OpenAI ile enerji tedariki için görüşüyor. Şirket, manyetik reaktörlerle doğrudan elektrik üreterek 2035’e kadar 50 gigavat enerjiye erişmeyi hedefliyor.
- TECNO, gelişmekte olan pazarlar için özelleştirilmiş kullanım deneyimi sunacak EllaClaw adlı yapay zekâ ajanını tanıttı. EllaClaw sektörün ilk resmi akıllı telefon ajanı olacak.
- Grok uygulamasında kota sınırına takılmadan üretim yapmak isteyen ancak SuperGrok aboneliğini de pahalı bulanlar için SuperGrok Lite aboneliği duyuruldu. Aylık 10$ olan Lite paketi henüz tüm kullanıcıların erişimine açılmış değil.
- Google’ın yapay zekâlı video üretim aracı Veo, Google Ads platformuna entegre edildi. Reklamverenler artık sadece görseller ile reklam videoları oluşturabilecek.
- Microsoft ile Nvidia, yapay zekâ veri merkezlerinin artan enerji ihtiyacını karşılamak için nükleer santral kurulum süreçlerini hızlandırmayı hedefleyen yeni bir iş birliği başlattı.
