Deutsche Telekom’un araştırma ünitesi T-Labs ile kuantum ağ teknolojileri geliştiren Qunnect, Berlin’de etkin kullanılan bir telekomünikasyon ağı üzerinde kuantum teleportasyonu gerçekleştirdi.
Geçtiğimiz ay yapılan denemede kuantum bilgi 30 kilometrelik kent içi fiber çizgi üzerinden iletildi. Sistem çalışırken birebir kablodan olağan internet trafiği de akmaya devam etti. Yapılan ölçümlerde ortalama yüzde 90 doğruluk elde edildi.
Buradaki teleportasyon, insanların ya da objelerin ışınlanması değil. Gönderilen şey bir parçacık değil, parçacığın taşıdığı bilgi. Kuantum fiziğinde dolaşıklık ismi verilen bir durum kullanılıyor.
İki foton birbirine evvelce bağlanıyor ve biri uzak bir noktaya yerleştiriliyor. Gönderici tarafta yapılan ölçüm sayesinde tıpkı kuantum durum amaç noktada yine oluşturuluyor. Yani fizikî bir şey taşınmadan bilgi karşı tarafta ortaya çıkıyor.
Deneme T-Labs Kuantum Laboratuvarı ile Berlin’deki bir ağ düğümü ortasında kurulan 30 kilometrelik fiber irtibat üzerinde yapıldı. Qunnect’in ticari olarak satılan dolaşıklık dağıtım donanımı kullanıldı.
Sistem gerçek saha şartlarında operatör ekipmanlarının bulunduğu ağ kabinlerinde çalıştırıldı. Bu nedenle deney laboratuvar ortamı değil, direkt çalışan bir telekom şebekesi üzerinde gerçekleşti.
Test sırasında kübit ismi verilen kuantum bilgi üniteleri fiber kablo üzerinden iletildi. Ölçümlerde ortalama yüzde 90 doğruluk görüldü, en yüksek ölçüm yüzde 95’e ulaştı. Ayrıyeten teleportasyon süreci 795 nanometre dalga uzunluğunda gerçekleştirildi. Bu dalga uzunluğu nötr atom tabanlı kuantum bilgisayarlar, atom saatleri ve hassas kuantum sensörleriyle uyumlu çalışıyor.
En dikkat alımlı ayrıntılardan biri de kuantum iletiminin olağan internet verisiyle tıpkı anda birebir kablo içinde yapılması oldu. Yani sistem farklı bir altyapı istemedi. Mevcut kent fiber ağı kullanıldı. Bu da teknolojinin gerçek dünyada kullanılabilir olduğunu gösteriyor.
Kuantum teleportasyonu gelecekte kurulması planlanan kuantum internetin temel kesimlerinden. Bu yapı sayesinde farklı kentlerde bulunan kuantum bilgisayarlar birlikte çalışabilecek, hesaplama gücü birden fazla merkezde paylaşılabilecek ve kırılması çok güç yeni jenerasyon şifreleme sistemleri kullanılabilecek. Kuantum data merkezleri, inançlı bulut hizmetleri ve hassas sensör ağları da bu altyapıya dayanacak.
Deutsche Telekom ve Qunnect daha evvel kent içi fiber kontaklar üzerinde farklı kuantum ağ testleri yaptı. Yeni etapta birden fazla ağ düğümünün bağlandığı sistemler kurulacak ve kuantum bilginin aktarılabildiği aralık daha da uzatılacak. Hedef bu teknolojiyi operatör ağlarında gerçek hizmet olarak çalıştırabilecek noktaya getirmek.
