Türkiye’de otonom ve tam otonom araçların kullanımına yönelik kapsamlı bir kanun teklifi taslağı hazırlandı. Taslak şoförsüz araçların trafiğe çıkışından bilgi kayıtlarına, bakım sorumluluklarından kazalara kadar geniş bir alanı kapsıyor. Yeni düzenleme ile hem araç sahipleri hem üreticiler hem de yazılım sağlayıcılar için zorunluluklar ve yaptırımlar net biçimde tanımlanıyor.
Taslağa nazaran otonom yahut tam otonom bir aracın trafikte kullanılabilmesi ya da açık alanda test edilebilmesi için İçişleri Bakanlığı’na yetkilendirme başvurusu yapılması gerekecek.
Yetkilendirme olmadan otonom sistem etkin formda trafiğe çıkarsa şoföre yahut sorumlu kuruluşa 120 gün isimli para cezası uygulanacak. Otonom sistem faal değilse bu müsaade koşulu aranmayacak.
Her otonom araç Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yetkilendirilen Yetkilendirilmiş Otonom Araç Kuruluşu (YOAK) tarafından yönetilecek.
Bu kuruluşlar araç üreticileri ve yazılım sağlayıcılarından oluşacak ve araçların teknik durumunu daima denetim altında tutacak. Otonom sistemlerin inançlı çalışmasını sağlama yükümlülüğüne karşıt davranılması halinde birinci ihlalde 80 bin TL, tekrarında 200 bin TL idari para cezası uygulanacak.
Düzenleme kapsamında araçlara data kaydedici yerleştirilmesi mecburî hale geliyor. Otonom araçların topladığı tüm bilgiler en az 3 yıl saklanacak. Kayıtların silinmesi, değiştirilmesi yahut üzerinde oynanması durumunda 200 bin TL idari para cezası verilecek.
İçişleri Bakanlığı bünyesinde ayrıca Bağımsız Olay İnceleme Ünitesi kurulacak. Beş farklı uzmanlık alanından oluşacak bu ünite kazaları teknik, hukuksal, tıbbi ve olay yeri açısından inceleyecek ve kanıt değerlendirmesi yapacak.
Taslakta şoför sorumluluğu da açık halde yer alıyor. Araç otonom modda olsa bile şoförün alkollü yahut uyuşturucu tesiri altında bulunması cürüm sayılacak.
Araç sistemi müdahale uyarısı verdiğinde denetimin alınmaması yahut yazılıma yetkisiz müdahale edilmesi halinde sorumluluk direkt araç sahibine yahut yetkili şoföre ilişkin olacak.
Yeni düzenleme Türk Ceza Kanunu ve Karayolları Trafik Kanunu’nda da değişiklik öngörüyor. Otonom araçların karıştığı kazalarda taksirle vefata sebebiyet verilmesi halinde 3 aydan 6 aya, yaralanma durumunda 1 aydan 3 aya kadar isimli para cezası uygulanacak. Trafik kurallarını ihlal eden tam otonom araçlar 30 gün müddetle trafikten men edilecek.
Ölümlü kazalarda en ağır yaptırım uygulanacak. Asli kusurlu bulunan otonom araçların işletme müsaadeleri süresiz iptal edilecek. Ayrıyeten tescil dokümanı ve plaka yükümlülüğüne uymayan işletenlere de idari para cezası kesilecek. Bu düzenlemeyle birlikte otonom araçların trafikte kullanımına müsaade, kontrol ve ceza süreçleri birlikte yürürlüğe girecek.
