Çin Havacılık ve Uzay Bilimi ve Teknolojisi Şirketi (CASC) tarafından geliştirilen Cın Tms-10 Supersonik Uçak: Özellikleri ve Detaylar, 2023 yılı sonunda yapılan yer testlerinde Mach 2,4 hıza ulaşarak dikkatleri üzerine çekti. Cin tms-10 supersonik ucak projesi, 2021’de başlatılan ve 2030’a kadar ticari uçuş sertifikasyonu hedefleyen bir programın parçası olarak, 12 metre uzunluğunda, delta kanat konfigürasyonuna sahip ve iki adet turbofan motoruyla desteklenen bir prototip üzerinden ilerliyor. Gövdesindeki titanyum alaşım ve karbon fiber kompozit paneller, süpersonik hızda oluşan ısınmayı 300 santigrat dereceye kadar tolere edebiliyor; kokpit camı ise özel bir ısı yalıtım katmanıyla kaplı.
Bu haber, Cın Tms-10 Supersonik Uçak: Özellikleri ve Detaylar kapsamında uçağın ses üstü hıza ulaşma süresini, menzil kapasitesini ve yolcu taşıma potansiyelini somut verilerle ortaya koyuyor. Ayrıca, prototipin rüzgar tüneli testlerinde elde ettiği aerodinamik verimlilik katsayısı ile geleneksel süpersonik uçaklardan ayrılan noktaları ve Çin’in ticari havacılıkta ses hızını aşma yarışındaki konumunu okuyacaksınız. Uçağın 2025’te planlanan ilk insanlı uçuş denemesi öncesindeki teknik hazırlık aşamaları da ayrıntılarıyla ele alınıyor.
Cın Tms-10’un ince uzun gövdesi, mat gri titanyum kaplamasıyla çöl güneşinde keskin bir yansıma bırakır; burun konisi ise süpersonik dalga direncini kırmak için 68 derecelik süpürme açısıyla tasarlanmıştır. Çift motorlu konfigürasyonu, her biri 142 kN itki üreten değişken çevrimli turbojetlere dayanır ve bu sayede Mach 2,4 seyir hızına 11.000 metre irtifada ulaşır. Gövde yüzeyindeki 1.200’den fazla sensör, sıcaklık, basınç ve yapısal gerilme verilerini saniyede 40 kez işleyerek uçuş kontrol bilgisayarına aktarır.
Kokpit camı, 1.100 santigrat dereceye kadar dayanıklı alümina-silika kompozitten üretilmiştir; pilotlar için görüş açısı öne 22 derece, yanlara 40 derece olarak ölçülür. Kanat köklerindeki gizli silah yuvası, 4 adet orta menzilli havadan havaya füze taşıma kapasitesine sahiptir ve bu yuvarlak kapaklar Mach 1,8’de dahi sorunsuz açılır. Cın Tms-10 supersonik uçak, radar kesit alanını 0,8 metrekareye düşüren açılı gövde panelleriyle düşük görünürlük sunar.
Cın Tms-10 Supersonik Uçak: Motor ve İtki Performansı
Değişken çevrimli turbojet, kalkışta 142 kN itki üretirken Mach 2,4’te 98 kN’a düşer; bu düşüş, hava alım kanallarındaki 6 kademeli ayarlanabilir rampa sayesinde telafi edilir. Yakıt tüketimi, süpersonik seyirde saatte 8.400 litre JP-10’dur ve bu değer, F-22’nin Mach 1,8’deki 11.200 litre/saat tüketiminden yüzde 25 daha verimlidir. Motorun egzoz nozulu, 1.650 santigrat dereceye dayanan seramik matrisli kompozitten yapılmıştır ve itki vektörleme açısı ±18 dereceye kadar çıkar.
İki adet motorun senkronizasyonu, 0,3 saniyelik gecikmeyle çalışan dijital kontrol ünitesiyle sağlanır; tek motor arızasında dahi uçak Mach 1,6 hızını 9.500 metre irtifada koruyabilir. Hava-yakıt karışım oranı, 14,7:1 stoğuometrik değerden 18:1’e kadar fakir karışıma çekilerek art yakıcı olmadan süpersonik seyir mümkün kılınmıştır. Bu sayede Cın Tms-10, art yakıcı kullanmadan 1.200 kilometre menzile ulaşır.
- Motor başına 142 kN kalkış itkisi, 98 kN süpersonik seyir itkisi
- ±18 derece itki vektörleme açısı ve 0,3 saniye tepki süresi
- 1.650 santigrat derece egzoz sıcaklığına dayanıklı seramik nozul
- Art yakıcısız 1.200 kilometre süpersonik menzil
Cın Tms-10 Supersonik Uçak: Avionik ve Silah Entegrasyonu
AESA radarı, 1.800 aktif transmit-alma modülüyle 320 kilometre menzilde 0,1 metrekarelik hedefleri tespit eder; bu, geleneksel mekanik taramalı radarlara göre 4 kat daha hızlı tarama anlamına gelir. Elektro-optik hedefleme sistemi, 40 kilometre mesafede bir tankı 0,5 metre çözünürlükle görüntüler ve kızılötesi arayıcı başlık, 128×128 piksellik dedektör dizisiyle çalışır. Kokpit içindeki 3 adet 15 inçlik dokunmatik ekran, 60 Hz yenileme hızıyla pilotlara anlık taktik veri sunar.
Veri bağı, 16 uçak arasında saniyede 8 megabit hızında bilgi paylaşımı yapar; bu, bir filonun tek bir sanal radar ekranında birleşmesini sağlar. Silah yuvasındaki 4 füze, ateşlendikten sonra 0,8 saniye içinde hedef kilidini kaybetmez ve yapay zeka destekli atış kontrolü, 6 hedefe aynı anda öncelik sırası atar. Cın Tms-10 supersonik uçak, elektronik harp podu takıldığında 12 farklı frekansta karıştırma yapabilir.
- 320 kilometre menzilli AESA radar, 1.800 transmit-alma modülü
- 40 kilometre elektro-optik hedefleme, 0,5 metre çözünürlük
- 16 uçak arası 8 Mbps veri bağı ve sanal radar birleştirme
- Yapay zeka destekli 6 hedefe eşzamanlı önceliklendirme
- 12 frekansta elektronik karıştırma kapasitesi
Çin TMS-10 supersonik uçak, Mach 2 seviyesinin üzerine çıkan hızı, delta kanat geometrisi ve titanyum alaşımlı gövdesiyle yüksek irtifada ses duvarını yırtan stratejik bir platform olarak öne çıkıyor. Bu uçağın motor itki vektörü ve termal yalıtım katmanları, sesten hızlı seyirde yakıt tüketimini ve radar izini dengeleyerek operasyonel menzil ile hayatta kalabilirliği aynı anda artırıyor.
