Kaliforniya Kamu Hizmetleri Komisyonu’nun (CPUC) masasındaki 1,86 milyar dolarlık federal genişbant fonu, eyaletin 2018’den bu yana federal mahkemelerde savunduğu net tarafsızlık yasasını rafa kaldırma riski taşıyor. Trump yönetiminin yeniden düzenlediği 42 milyar dolarlık Genişbant Eşitliği, Erişim ve Dağıtım (BEAD) programı, hibe alan servis sağlayıcılara eyalet düzeyinde fiyat düzenlemesi veya açık internet kuralı dayatılamayacağını şart koşuyor; taslak kararlar ise fon alacak şirketleri 14 yıl boyunca eyalet denetiminden muaf tutuyor. Kırsal ve yetersiz hizmet alan 270 binden fazla noktaya internet ulaştırmayı hedefleyen bu bütçe, Kaliforniya’yı kendi yasasıyla federal para arasında sıkıştırıyor.
Bu haber, federal altyapı fonlarının eyalet regülasyonlarını nasıl şarta bağladığını ve BEAD programının hangi koşullarla dağıtıldığını somut biçimde gösteriyor. Ayrıca 14 yıllık muafiyetin dar gelirli haneler için zorunlu indirimli paketleri ve fiyat sınırlamalarını da devre dışı bırakabileceği, internet faturalarında artış riski doğuracağı belirtiliyor. Kaliforniya’nın kararı diğer eyaletlerin yerel düzenlemeleri için emsal oluşturacak; açık internet güvencelerinin federal fon karşısındaki sınırlarını görmek için gelişmeleri takip etmeye değer.
Federal Fon Baskısı ve Eyalet Egemenliği Çatışması
Kaliforniya Kamu Hizmetleri Komisyonu (CPUC) tarafından sunulan nihai BEAD teklifi, Ulusal Telekomünikasyon ve Bilgi İdaresi (NTIA) onayından geçti; ancak 1,86 milyar dolarlık hibeyi alacak servis sağlayıcıların eyaletin net tarafsızlık denetimlerinden 14 yıl boyunca muaf tutulması şartı, 2018’de kabul edilen ve federal mahkemelerde yıllarca savunulan yasayı fiilen askıya alıyor. 42 milyar dolarlık federal BEAD programı, hibe alan operatörlere eyalet düzeyinde fiyat düzenlemesi veya açık internet kuralı dayatılamayacağını hükme bağlarken, Kaliforniya’nın kırsal ve yetersiz hizmet alan 270 binden fazla noktaya genişbant ulaştırma hedefi bu mali baskıyla doğrudan çatışıyor.
Trump yönetiminin ilk döneminde FCC üzerinden eyaletlerin bağımsız net tarafsızlık yasalarını doğrudan geçersiz kılma girişimi yargı engeline takılmıştı; yeni strateji ise yasaklama yerine federal altyapı bütçesini şarta bağlayarak aynı sonucu doğuruyor. Bu yöntem, hukuki mücadeleden mali baskıya geçişi simgeliyor ve eyaletlerin kendi regülasyonlarını uygulama hakkını dolaylı yoldan buduyor.
- BEAD programı kapsamında hibe alan her İSS, 14 yıl boyunca eyalet net tarafsızlık denetiminden muaf tutuluyor.
- Kaliforniya’nın 2018 tarihli yasası, trafik yavaşlatma, engelleme ve öncelikli dağıtım ücretlendirmesini yasaklıyordu.
- Federal fon şartı, dar gelirli haneler için zorunlu indirimli paket ve fiyat sınırlandırmalarını da devre dışı bırakma riski taşıyor.
- 270 binden fazla kırsal noktaya internet ulaştırma hedefi, fon reddi durumunda askıya alınabilir.
Kullanıcı Hakları ve Fiyatlandırma Riskleri
Tüketici hakları savunucuları, 14 yıllık muafiyetin yalnızca veri akışı eşitliğini zedelemekle kalmayıp internet faturalarını da yükseltebileceğini belirtiyor; zira anlaşma şartları, düşük gelirli haneler için zorunlu kılınan indirimli paket koşullarını ve fiyat sınırlandırmalarını devre dışı bırakıyor. Benzer bir gerilim, Kaliforniya’nın gençlerin sosyal medya ve yapay zeka kullanımına getirdiği sert sınırlamalarda ve büyük platformların algoritmik yapılarını mercek altına alan adımlarında da görülüyor; federal makamlarla yerel yönetimler teknoloji regülasyonunda giderek daha fazla karşı karşıya geliyor.
Eyalet yönetimi 1,86 milyar dolarlık hibeyi kabul edip federal şartlara uyma kararı verirse, ABD’deki en kapsamlı açık internet güvencelerinden biri resmi olarak askıya alınmış olacak. Bu kararın diğer eyaletlerdeki yerel regülasyonlar için emsal teşkil etmesi ve federal fon şartlarının bir kaldıraç olarak yaygınlaşması bekleniyor.
- İnternet servis sağlayıcıları, muafiyet süresince içerik üreticilerinden öncelikli dağıtım için ek ücret talep edebilir.
- Dar gelirli hanelere yönelik indirimli paket zorunluluğu ve fiyat tavanı uygulamadan kalkabilir.
- Eyaletin dijital alanda çocuk ve tüketici koruma adımları federal düzenlemelerle çatışma riski taşıyor.
- Alınan karar, diğer eyaletlerin net tarafsızlık yasaları için emsal oluşturabilir.
Kaliforniya, federal geniş bant fonlarına erişim karşılığında eyalet çapındaki net tarafsızlık yasasını askıya alarak, internet servis sağlayıcılarına veri akışını önceliklendirme ve yavaşlatma serbestisi tanıyan bir düzenleyici geri adım atmıştır. Bu değişiklik, Kaliforniya’daki bir kullanıcının akşam saatlerinde video akışı izlerken tamponlama sürelerinin uzaması veya belirli içerik platformlarına erişimin ek ücretli paketlere bağlanması gibi somut deneyimlerle kendini gösterebilir.
