Yurt dışında bolca örneklerini gördüğümüz “5G ile uzaktan ameliyat” teknolojisi Türkiye’de de gerçek oldu. Turkcell’in düşük gecikmeli 5G altyapısı kullanılarak İstanbul’dan Muş’taki bir hastaya 5G ile böbrek taşı ameliyatı yapıldı. Türkiye’de ve dünyada ilk
Muş Devlet Hastanesi’nde tedavi gören bir hastanın böbrek taşı kırma operasyonu, yaklaşık 1500 kilometre uzaklıktaki İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi’ndeki doktorlar tarafından uzaktan gerçekleştirildi. Yaklaşık 4 saat süren operasyon, Türkiye’de yerli ve milli imkanlarla üretilen bir cihazla yapılan ilk uzaktan ameliyat olarak kayda geçerken daha da önemlisi dünyada böbrek taşı tedavisinde RIRS (Retrograd İntrarenal Cerrahi) ile yapılan dünyanın ilk uzaktan ameliyatı oldu. Operasyon yaklaşık 4 saat sürdü ve başarıyla tamamlandı.
Uzaktan ameliyat, 5G’nin sunduğu ultra düşük gecikme süresi ve yüksek veri aktarım kapasitesi sayesinde mümkün olurken, sağlık hizmetlerine erişimde fırsat eşitliği açısından da önemli bir örnek oluşturdu. Operasyonda, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi’nden Prof. Dr. Tzevat Tefik ile Muş Devlet Hastanesi’nden Op. Dr. Rıfat Burak Ergül görev aldı. Her iki hastanede mevcut olan Turkcell 5G altyapısı, yüksek veri aktarım kapasitesi ve ultra düşük gecikmeyle uzaktan ameliyata imkan verdi.
Dünyada böbrek taşı operasyonunda dünyanın ilk RIRS ile yapılan uzaktan ameliyatında, ELMED firması tarafından geliştirilen İbn-i Sina adlı cihaz kullanıldı. 1991 yılında Ankara OSTİM’de kurulan ELMED, Türkiye’nin ilk yüksek teknolojili tıbbi cihaz üreticilerinden biri konumunda. Şirket, Türkiye’nin ilk yerli üretim böbrek taşı kırma cihazını 1992’de üretti. 994 yılında da ilk ihracatı yapıldı. İlk Türk malı ESWL cihazını 1996 yılında AUA (Amerikan Üroloji Derneği) Kongresi’nde dünyanın farklı ülkelerinden üroloji uzmanlarına tanıtan şirket, üroloji alanında bilinen bir marka olarak 60’tan fazla ülkeye ihracat gerçekleştirdi. ELMED 2012 yılında Tübitak projesi ile böbrek taşlarının lazerle kırılarak tedavisinde fURS (flexible ureterorenoskopi) ile kullanılmak üzere Avicenna Roboflex adı verilen İbn-i Sina robotun ilk protipini üretti. Patent alınan bu robot, Avrupa CE işaretine sahip ve ABD’den de FDA onayını aldı. Halen, ABD, Birleşik Krallık, Almanya, Polonya, Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar’da bu robot kullanılmaktadır. ELMED, bu robota tele–cerrahi özelliğini ve yapay zekâ desteğini de entegre etmektedir.
