Elektrikli bir araçta sürücünün en çok güvendiği gösterge, bataryada ne kadar enerji kaldığını söyleyen menzil göstergesidir. Ford, 86 Mustang Mach-E sahibi için bu göstergenin yalan söyleyebildiğini tespit etti. İşin ilginç tarafı, sorunun sebebi araçların daha önce tamir edilmiş olması.
Ford, lityum demir fosfat (LFP) bataryalı belirli 2023-2025 model Mustang Mach-E’leri geri çağırıyor. Kapsam yalnızca 86 araç ve üreticiye göre bu araçların tamamında kusurun bulunduğu tahmin ediliyor.
Mustang Mach-E’de sorun BECM’de: sağlık durumu %100 varsayılıyor
Kusur, Mustang Mach-E’lerde değiştirilen Batarya Enerji Kontrol Modülü’nde (BECM). Bu modül batarya paketinin durumunu izliyor ve şarj davranışını yönetiyor. Yeni bir BECM takıldığında, araçtaki mevcut bataryanın gerçek sağlık durumunu devralması gerekiyor. Ancak yazılım bunu yapmayıp bataryayı fabrikadan yeni çıkmış gibi %100 sağlıklı varsayıyor.
Buradaki iki kavram, batarya yönetiminin temelini oluşturuyor. Sağlık durumu (State of Health) bataryanın ilk günkü kapasitesinin ne kadarını koruduğunu gösterir ve zamanla düşer. Şarj seviyesi (State of Charge) ise o an depoda ne kadar enerji olduğunu söyler. Modül sağlık durumunu yanlış bildiğinde şarj seviyesi hesabı da yanlış çıkıyor; zincirleme bir hata. Sağlık durumu zamanla düşen bir değer olduğu için, modülün bunu %100’den varsayması gerçek kapasiteyi olduğundan yüksek gösteriyor.
LFP kimyası, düşük maliyeti ve uzun ömrü nedeniyle özellikle giriş ve orta segment elektrikli araçlarda hızla yaygınlaşıyor. Bu kimyada şarj seviyesini doğru tahmin etmek nikel bazlı bataryalara göre daha zordur; çünkü hücre voltajı geniş bir aralıkta neredeyse sabit kalır. Bu yüzden yazılımın batarya sağlığını doğru devralması LFP araçlarda ekstra önem taşıyor.
Gösterge neyi yanlış söylüyor?
Sonuç birkaç puanlık sapma değil. Mustang Mach-E bataryasını olduğundan sağlıklı bildiği için gösterge panelinde de olduğundan yüksek bir şarj seviyesi gösteriyor; yani sürücüye depoda gerçekte olduğundan daha fazla enerji olduğunu söylüyor. Bu tutarsızlık zamanla beklenmedik güç kısıtlamasına ve nihayetinde aracın hareket kabiliyetini kaybetmesine yol açabiliyor. Güç kısıtlanmaya başlarken gösterge panelinde bir anahtar ya da kaplumbağa uyarı ışığı görülebiliyor.
Daha ciddi bir risk de var. Ford’a göre hatalı sağlık hesaplaması, DC hızlı şarj döngüleri biriktikçe batarya hücrelerinde lityum kaplamayı artırabiliyor; ileri düzeyde lityum kaplama termal tahliye ve dolayısıyla yangın riskini yükseltiyor. Ancak bunun gerçekleştiğine dair bir işaret yok: Ford, geri çağırma dosyalaması itibarıyla bu soruna bağlı herhangi bir kaza, yaralanma veya yangın bildirimi olmadığını belirtiyor.
Çözüm bir yazılım güncellemesi
Mustang Mach-E için yapılacak işlem basit: BECM’in ilgili bataryanın gerçek sağlık durumunu tanıyıp kullanmasını sağlayacak bir yazılım güncellemesi. Önemli ayrıntı şu: kusur üretimden değil servis sürecinden kaynaklanıyor. Batarya onarımı kapsamında modül değiştirildiğinde yeni modülün mevcut bataryanın kayıtlı sağlık değerini devralması gerekiyordu; bu aktarım yapılmadı.
Ölçeği anlamak için bir karşılaştırma: Ford geçtiğimiz günlerde tavan trim parçası yerinden çıktığı için 288.000 Explorer’ı geri çağırmıştı. Bu dosya onun yanında neredeyse görünmez. Yine de ders büyük: modern elektrikli araçlar, bataryanın içinde tam olarak ne olup bittiğini bilen yazılıma bağımlı hâle gelmiş durumda. Bu geri çağırma, sektörde fiziksel parça değişiminden yazılım güncellemesine kayan eğilimin de bir örneği.
Mustang Mach-E için yayımlanan bu dosya, Ford’un elektrikli araç tarafında attığı ilk adım değil: markanın bagaj kullanımını ücretli hâle getiren kararı da tartışma yaratmıştı. Sektör genelinde ise Tesla ve SpaceX birleşmesi konuşuluyor. Geri çağırmaya dair ayrıntılar Carscoops haberine dayanıyor.
