ABD Senatosu’nda yapılan bir oturumda ortaya çıkan itiraf, şoförsüz araç teknolojilerinin perde ardını tekrar tartışmaya açtı. Alphabet bünyesindeki otonom sürüş şirketi Waymo, araçlarının kimi kritik durumlarda ABD dışındaki insan operatörlerden takviye aldığını resmen kabul etti.
Ticaret, Bilim ve Ulaştırma Senato Komitesi’nde 4 Şubat’ta düzenlenen duruşmada konuşan Waymo Güvenlik Yöneticisi Dr. Mauricio Peña, sistemin tek başına çözemediği durumlarda “uzaktan dayanak operatörlerinden” yardım istendiğini doğruladı. Bu açıklama, Massachusetts Senatörü Ed Markey’nin soruları üzerine geldi.
Markey, durumu net bir sözle özetledi:
“Waymo, aracı bir insan arkadaşını arayıp yardım istiyor.”
Waymo cephesi ise tenkitleri yatıştırmaya çalıştı. Peña, bu operatörlerin aracı uzaktan kullanmadığını, sırf sistem talep ettiğinde yönlendirici bilgi sağladığını vurguladı. Lakin asıl dikkat çeken ayrıntı, bu operatörlerin bir kısmının Filipinler’de bulunması oldu.
Bu bilginin açıklanmasının akabinde Senatör Markey sert reaksiyon gösterdi. Yurt dışındaki çalışanların ABD yollarındaki araçlara dolaylı da olsa tesir etmesini “ulusal güvenlik ve siber güvenlik riski” olarak nitelendirdi. Ayrıyeten, gecikmeli yahut yanlışlı bilginin önemli kazalara yol açabileceği ikazında bulundu.
Güvenlik, siber risk ve iş kaybı tartışması
Markey’nin tenkitleri sırf güvenlikle hudutlu kalmadı. Otonom araçların hâlihazırda ABD’de taksi ve rideshare şoförlerinin işlerini tehdit ettiğini hatırlatan senatör, bu sefer takviye operasyonlarının da yurt dışına kaydırılmasının istihdam açısından yeni bir sorun yarattığını söyledi.
Waymo ise savunmasında, bu uygulamanın global ölçekte büyüme stratejisinin bir kesimi olduğunu belirtti. Şirket, tüm “Fleet Response” çalışanlarının şoför ehliyetine sahip olduğunu, sabıka ve uyuşturucu testlerinden geçirildiğini ve araçlar üzerinde doğrudan denetim yetkilerinin olmadığını bilhassa vurguladı.
Otonom araç güvenliği yine gündemde
Tartışmalar, otonom araç güvenliğinin esasen mercek altında olduğu bir periyotta patlak verdi. Duruşmadan kısa mühlet evvel, Kaliforniya Santa Monica’da bir Waymo aracının bir çocuğa çarpması kamuoyunda büyük yankı uyandırmıştı. Yetkililer, çocuğun hafif yaralandığını açıklamıştı.
Aynı oturumda Tesla yöneticileri de söz verdi. Tesla Mühendislik Lider Yardımcısı Lars Moravy, kendi sistemlerinin dış müdahaleye kapalı olduğunu ve araç denetimine uzaktan erişimin mümkün olmadığını savundu.
Waymo’nun Filipinler merkezli uzaktan dayanak operatörleri itirafı, ABD Kongresi’nde yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi. Otonom sürüş sistemlerinde insan faktörünün nerede başlayıp nerede bittiği, bilgilerin kimlerin eline geçtiği ve bu süreçlerin nasıl denetleneceği artık daha yüksek sesle sorgulanıyor.
Uzmanlara nazaran bu gelişme, şoförsüz araçlar için federal seviyede bağlayıcı güvenlik standartları getirilmesini hızlandırabilir. ABD yollarında direksiyon başında kim olduğu sorusu, görünen o ki daha uzun müddet gündemde kalacak.
